رشد بازار سرمايه و يك بام و دو هواي منتقدان
به گزارش پايگاه اطلاع رساني دولت، ازجمله مهمترين بازارهاي اقتصادي مهم در هر كشور بازار سرمايه يا بورس است كه نقش مهميدر تجهيز منابع و پس انداز در جهت سرمايه گذاريها و تامين نيازهاي مالي واحدهاي توليدي دارد. دراين ميان بورس اوراق بهادار تهران به عنوان يكي از شاخصهاي مبين وضعيت اقتصادي كشور، نقش مهميرا ايفا ميكند.
در سالهاي اخير، سياستهاي دولت در ارتباط با بازار سرمايه به گونهاي بوده است كه حتي بروز بحران جهاني اقتصاد در سالهاي 2007 و 2008 ميلادي نيز نتوانست مانع توسعه اين بازار شود. به همين دليل بود كه بجز بورس تهران كه با رشد 11 درصدي در ارزش بازار در پايان ماه دسامبر 2008 مواجه شد 52 بورس ديگر دنيا افت ارزشي از 12 تا 67 درصد را تجربه كردند.
همچنين بنابر يكي از جديدترين گزارشهاي فدراسيون جهاني بورسهاي اوراق بهادار، ارزش جاري بورس تهران در طول يكسال گذشته ميلادي 35 درصد رشد كرده است.
تغيير شاخص بورس به عنوان دماسنج اقتصاد هر كشور نشان از سلامت بازار سرمايه و كلا وضعيت اقتصادي دارد. شاخص كل بورس تهران در سال گذشته با فراز و نشيبهايي همراه بود. كارشناسان اقتصادي براي هر يك از اين فراز و نشيبهاي علل مختلفي بيان ميكنند اما متاسفانه برخي رسانهها كه در واقع سرچشمه در جريانهاي سياسي دارند، به دليل تضاد منافع خود با عملكرد دولت با وجود موفقيتهاي غير قابل انكار دولت در بورس تنها به تخريب و تشويش اذهان عمومي بسنده ميكنند.
به طور مثال در خرداده ماه سال 1388 كه شاخص كل بورس روند نزولي به خود گرفت، اين رسانهها و روزنامهها در تحليلهاي متعددشان، «سياستهاي غلط اقتصادي دولت و عدم توجه به خصوصي سازي و سياستهاي اصل 44» را مهمترين عامل افت شاخص بورس عنوان و نسبت به ادامه روند نزولي و ايجاد بحران فراگير در بازار سرمايه هشدار ميدادند.
به طور مثال روز نامه همشهري در تاريخ 25 خرداد ماه در مطلبي نسبت به سقوط شاخص هشدار داد و نوشت: «شاخص بورس تهران كه از ابتداي سالجاري تاكنون با روند مثبتي به كار خود ادامه داده بود روز گذشته با 55 واحد كاهش به 9 هزار و 310 واحد رسيد اين بيشترين ميزان كاهش شاخص از ابتداي سالجاري تاكنون است. هنوز كارشناسان از دلايل نزول شاخص تحليل دقيقي ارائه نكردهاند اما برخي بر اين باورند كه تحولات پس از انتخابات در كشور از دلايل نزول شاخص در مبادلات روز گذشته است.»
روز نامه جهان اقتصاد نيز با مقصر جلوه دادن دولت در اين زمينه عنوان كرد: «در حال حاضر ميتوان به جرات گفت که سرمايه گذار واقعي در بورس وجود ندارد و سهامداران به طوري کاملا جدي به دنبال سرمايه گذاري کوتاه مدت و سفته بازي هستند. پس از رشد چشمگير شاخص بورس طي 2 ماه گذشته روي دادن برخي وقايع در بورس تهران در 2 هفته اخير باعث شد تا روند روبه رشد معاملات که با وجود تماميمحدوديتهايي که بواسطه عرضه کافي سهام در بازار صورت گرفته بود را با تغييري فاحش مواجه کند.»
همچنين به دنبال افت بورس در اواخر پاييز، اينگونه تحليلها ادامه يافت مثلا سايت خبر آنلاين در تاريخ 23 آذر در اين خصوص نوشت:« دولت نه تنها باوری بر تاثیر بحرانهای جهانی بر رکود بورس ندارد،بلکه لزومی هم برای اجرای برنامههای خود ندارد. به هر رو تمامی کارشناسان و فعالان بازار امروز را از قبل پیش بینی می کردند و از همان ابتدا نیز یقین داشتند که طوفان بحران مالی به بورس جزیره ای تهران نیز خواهد رسید. مسئولان نیز در این میان صلاح کار را در این دیدند که بدون دخالت در ریزش شاخصها نظاره گر به کف رسیدن بازار باشند. این درحالی است که طی 5 سال اخیر ابتدا از طریق توقف و بازگشایی نمادهای معاملاتی، حمایتهایی از شاخص کل بورس شد تا مانع از ترسیم نمودار نزولی بیشتر این متغیر شود.»
اما همين رسانهها با رشد مجدد شاخص كل بورس در اواسط سال گذشته كه نتيجه اتخاذ سياستهاي مدبرانه دولت در بازار سرمايه بود، تغيير رويه داده و از ايجاد حباب قيمتها و رشد بادكنكي شاخص بورس خبر ميدادند و در اين ميان دولت به اتهامهايي از قبيل دستكاري شاخصها متهم ميكردند. خبرگزاري ايلنا در تاريخ 14 شهريور ماه و روزنامه مردم سالاري در تاريخ 15 شهريور سال 1388 در اين زمينه نوشتند: «حباب قيمتي در بورس تهران بازخواني ديکته مسئولان است زيرا با مروري برسالهاي گذشته، به اين جمع بندي خواهيم رسيد که بورس تهران که دماسنج اقتصاد کشور قلمداد ميشود، هميشه در دوره دوم رياست جمهوري دولتها تبديل به دماسنج سياسي کشور مي شود... چه کسي باور ميکرد بورس تهران که از نيمه دوم سال گذشته به دنبال بروز بحران جهاني و زيان ده شدن بسياري از شرکتهاي بورسي با بحران افت شاخص و خروج نقدينگي از بازار کلنجار ميرفت، پس از رسيدن به شاخصهاي هشت هزار واحدي که روي خط رواني قرار گرفته بود، در مدت زمان کوتاهي در نيمه اول سال 88 شاخصها با قدرتي خارق العاده خود را بر سکوي 10 هزار واحدي قرار دهند. حال آنکه در جريان اين حرکات ابهامات بسياري بر شاخص بورس تهران وارد است چرا که به اعتقاد کارشناسان و تحليل گران، بورس تهران به سمت حبابي شدن پيش ميرود و به دنبال اين ادعا ميتوان متورم شدن قيمت سهام بسياري از شرکتهاي زيان ده در بورس، رشد چند هزار واحدي شاخص در بازه زماني کوتاه، تشکيل صفهاي خريد و فروش غيرواقعي و اشاعه شايعات و ارائه اطلاعات نادرست در مورد برخي از سهام پس از بازگشايي نماد شرکتها را مزيد بر علت دانست.»
در حال حاضر نيز علي رغم اينكه بورسهاي كشورهاي مختلف از جمله بورسهاي عربي مانند بروس دوبي با بحران دسته و پنجه نرم ميكنند شاخص كل بورس تهران دوران طلايي را طي كرده و پس از 5 سال به مرز 13 هزار واحد رسيده است اما در اين ميان بازهم برخي مطبوعات و رسانهها، اين رشد را به طور مغرضانه كاذب عنوان ميكنند.
روزنامه همشهري در تاريخ 19 فروردين ماه سال جاري در اين باره نوشت:« بهدنبال رشد انفجاري شاخصهاي بورس تهران از ابتداي سالجاري، و رشد قيمت سهام شركتها، فعالان بازار نسبت به رشد حباب گونه بازار سهام هشدار دادند. هر چند بسياري از كارشناسان، رشد شاخصهاي بورس تهران را در سال 89 از قبل پيشبيني كرده بودند اما افزايش انفجاري شاخصهاي بورس تهران از ابتداي سالجاري تاكنون كه در كمتر از يك هفته نزديك به 800 واحد افزايش يافته است واهمههايي را براي برخي سهامداران بهوجود آورده است. سهامداران حرفهاي بورس تهران به ياد دارند چگونه افزايش حبابگونه و بادكنكي قيمت سهام شركتها در سال 83 يكباره فرو ريخت و بسياري از سهامداران به ويژه سهامداران خرد، داراييهاي خود را از دست دادند. آنچه مسلم است سوناميافزايش قيمت كاذب سهام در درجه اول سهامداران خرد را به كام خود فرو خواهد برد و پس از آن تماميت بازار را تحتتأثير قرار خواهد داد.» اين در حالي است كه علي صالح آبادي رييس سازمان بورس با رد هر گونه رشد حباب گونه در بورس معتقد است: « هيچ رشد حبابي در بورس تهران وجود ندارد. هم اكنون ضريب قيمت سود هر سهم) P/E) بين 5 تا 6 مرتبه است در حالي كه اين ضريب در بسياري از كشور ها 15 مرتبه است.»
در هر روي، نسبت دادن «اجراي سياستهاي غلط اقتصادي دولت» در زمان كاهش شاخص بورس و متهم كردن دولت به «دستكاري شاخص و ايجاد حباب در قيمتها» در زمان رشد شاخص بورس نشان ميدهد اين مطبوعات و رسانهها با رفتاري متناقض تنها با انگيزههاي سياسي به دنبال تخريب دستاوردهاي اقتصادي دولت هستند.
گاهی اوقات دوست دارم با ابراز عقاید مختلف خود نظر دیگران را درباره این دیدگاه ها بدانم از این رو سعی دارم تا با وبلاگ نویسی علاوه بر اطلاع رسانی از عنایت دوستان نیز برخوردار شوم .